طرح  عکس  نمايه نشريات دانشجويي  بانک اطلاعات نشريات دانشجويي  آموزشي  معرفي مراكز فعال نشريات  جشنواره نشريات  مجله همراه  تازه هاي نشريات  اتاق گفتگو   
همايش تعاون و اشتغال دانش آموختگان دانشگاهي برگزار مي شود            تقويم آموزشي دانشگاه آزاد اسلامي گرگان در نيمسال تابستان سال تحصيلي 1385 اعلام شد            پذيرش مقاله عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي گرگان در كنگره بين المللي            برگزاري كارگاه برنامه ريزي و الگوهاي تدوين طرح درس در دانشگاه گرگان            دانشگاه گرگان ميزبان مسابقات تنيس و بدمينتون دانشگاه هاي كشور           
آسيبشناسي خبر در نشريات دانشجويي (مقاله / دكتر مهدخت بروجردي)/آموزشي/ 1/بهمن/1383---10:54:48 PM
آسيبشناسي خبر در نشريات دانشجويي (مقاله / دكتر مهدخت بروجردي)


آسيبشناسي خبر در نشريات دانشجويي
دكتر مهدخت بروجردي علوي

به يقين نميدانم ولي گمان ميكنم كه در بيش از هفت جشنواره، به عنوان داور، "خبر"هاي نشريات دانشجويي را زير و رو كردم تا شايد بتوانم يك خبر را به عنوان "بهترين" معرفي كنم.
ميزان موفقيت من در انجام اين كار، در جشنوارههاي مختلف، متفاوت بوده است. مواردي پيش آمده كه نميتوانستم حتي يك مورد خبر كه واجد حداقلهايي باشد كه بتوان به آن خبر گفت را، پيدا كنم و در مواردي هم، وضع بهتر بوده است، ولي به صراحت ميتوانم بگويم كه ويژگي مشترك همه جشنوارهها، ضعف عمده و اساسي در بخش خبرنويسي است.
از آنجا كه، عدهاي در تعريف خبر، آن را ماده اوليه روزنامه دانستهاند و با توجه به وضعيت خبرنويسي در نشريات دانشجويي، ضروري ديدم كه به اختصار به آسيبشناسي خبر در نشريات دانشجويي بپردازم. اميدوارم مورد توجه دانشجوياني كه در اين بخش از نشريات فعاليت ميكنند، قرار بگيرد.


روزگاري باور عمومي اين بود كه هر كس استعداد و ذوق نويسندگي دارد و مثلاً ميتواند ده صفحه انشا درباره موضوعي بنويسد، به طور قطع روزنامهنگار خوبي هم از آب در ميآيد.
در همان روزگار، باز ميگفتند كه روزنامهنگار، دريايي است كه عمق آن يك وجب است. يعني، بايد از همه علوم و دانشها به اندازه يك وجب بداند تا بتواند درباره همه چيز مطلب بنويسد.
امروزه هر دو اين نظريهها مردودند. ديگر، ذوق و استعداد و اندكي دانش در هر زمينه، براي خبرنگار اين زمانه، كافي نيست. اگر او نتواند انديشههاي تازه و ناب، تيزهوشي، خلاقيت، پويايي، هشياري اجتماعي، احساس مسئوليت، درد آشنايي و بينش عميق در همه عرصهها را با ذوق و قريحه خود پيوند بزند، بايد حرفه ديگري را انتخاب كند. اگرچه، روزنامهنگاري تنها يك "حرفه" نيست، بلكه "عشق" است و كسي كه به دنبال عشق خود ميرود، دست به تحليل سود و زيان نميزند.
در آسيبشناسي "خبر" در نشريات دانشجويي، ضعفها و نارساييها را به دو دسته عوامل ميتوان نسبت داد؛ عوامل انساني، شامل شرايط روحي ـ رواني و حرفهاي خبرنگاران و دستاندركاران و عوامل سياسي ـ اجتماعي يعني، شرايط محيطي كه خبرنگار در آن فعاليت ميكند.


عوامل انساني (خبرنگاران ودستاندركاران)
ضعف در خبرنويسي

عوامل سياسي ـ اجتماعي (شرايط محيطي)

خبرنگاران را به عنوان عامل انساني تهيه، توليد و تنظيم خبر ميتوان به دو دسته تقسيم كرد؛ علاقهمند و غير علاقهمند.

علاقهمند
خبرنگاران
غير علاقهمند


معمولاً در تقسيم كار در نشريات دانشجويي، به علايق و تواناييهاي دانشجويان توجه خاصي نميشود و احتمال دارد فردي كه مسئوليت بخش خبر را به عهده ميگيرد، هيچ علاقهاي به اين مقوله نداشته باشد. پس اولين نكته براي بهبود وضعيت خبرنويسي، توجه و دقت دستاندركاران و مسئولان نشريات دانشجويي در انتخاب و تخصيص افراد است. افراد غير علاقهمند را ميتوان به ساير بخشهاي نشريه منتقل كرد تا زماني كه با شناخت علايق خويش به بالاترين ميزان كارآيي و اثربخشي برسند. به طور كلي، تطابق شغل با شاغل، از مهمترين عوامل موفقيت در هر حرفهاي به شمار ميرود. حال اين سوال مطرح ميشود كه آيا وجود علاقه به تنهايي ميتواند متضمن موفقيت در كار خلاق خبرنگاري باشد؟ به طور قطع پاسخ اين سوال منفي است. بسياري از جوانان، خبرنگاري را به خاطر اسم دهنپركن و اعتبار عمومي آن، دوست دارند ولي بايد ديد كه آيا داراي ويژگيهاي لازم براي فعاليت در اين زمينه هستند يا خير.
به طور كلي، كساني ميتوانند در عرصه فعاليتهاي خبري موفق باشند كه داراي ويژگيهاي زير باشند:
1 ـ داشتن شم خبري (براي تشخيص خبر از غير خبر)
2 ـ مومن و باتقوا (براي رعايت حقوق مردم و ترس از خداوند)
3 ـ داراي توان بالا در برقراري ارتباط با منابع خبري و افراد بااطلاع
4 - زرنگ، باهوش، باانرژي و خستگيناپذير
5 ـ كنجكاو، علاقهمند و مشتاق دانستن همه مسائل (حتي آنهايي كه به او مربوط هم نيست)
6 ـ آشنا به مسائل و موضوعات روز
7 ـ روزنامهخوان حرفهاي (روزنامه، خود يك كلاس درس خبرنويسي است)
8 - پررو و سمج (يعني، كمرو و خجالتي نباشند)
9 ـ داراي نثر و قلم راحت و روان (براي اينكه بتواند در حداقل كلمات، حداكثر معني را برساند)
10 ـ داراي شجاعت و شهامت اخلاقي (براي تسليم نشدن در مقابل زر و زور)
انتخاب فردي با اين ويژگيها (اگرچه مشكل بزرگي است) خود به خود، يكسري از مشكلات بخش خبر نشريات دانشجويي را حل ميكند. خبرنگار كنجكاو و داراي شم خبري، خيلي راحت، سوژه مورد نظر را يافته و با توان بالايي كه در برقراري ارتباط دارد، اطلاعات مورد نياز را از منابع خبري ميگيرد و با قلم راحت و روان خود، خبر خوب و درستي را به سرعت تنظيم و ارائه ميكند.
نكته اينجاست كه افراد علاقهمند و داراي ويژگيهاي مورد نظر براي تبديل شدن به يك خبرنگار حرفهاي بايد مورد آموزشهاي خاص قرار بگيرند تا سه ضلع مثلث استعداد، توان و دانش را كامل كنند.
آموزش، به دو شيوه مستقيم و غير مستقيم ميتواند صورت بگيرد. آموزش مستقيم از طريق شركت در كلاسهايي ميسر است كه از سوي خانه نشريات دانشجويي براي دستاندركاران نشريات دانشجويي در سراسر كشور برگزار ميشود. متأسفانه در عمل، شاهد عدم استقلال دانشجويان از كلاسهايي هستيم كه براي تشكيل آن، خانه نشريات دانشجويي و معاونت فرهنگي دانشگاهها، هزينههاي سنگيني ميپردازند ولي دانشجويان در اين كلاسها شركت نميكنند.
آموزش غير مستقيم هم ميتواند از طريق خواندن خبرهاي روزنامههاي سراسري و يا كار كردن زير نظر يك فرد باتجربه، تحقق پذيرد. يك بار ديگر تاكيد ميكنم كه آموزش در مورد كساني بالاترين بازدهي را خواهد داشت كه علاوه بر داشتن ويژگيهاي لازم، علاقهمند و داراي انگيزه باشند و بتوانند آموختههاي خود را بلافاصله در عمل، به كار برند. افرادي كه علاقهمند هستند ولي ويژگيهاي مورد نياز را ندارند، ميتوانند با آموزش، تا حدودي اين نقيصه را جبران كنند. اين گروه از علاقهمندان بايد مهارتهاي خود را در زمينه تنظيم خبر و ويراستاري آن بالا ببرند و كار توليد و جمعآوري اطلاعات را به دست كساني بسپارند كه داراي ويژگيهاي مورد نظر هستند.
شرايط سياسي ـ اجتماعي را هم ميتوان به دو دسته تقسيم كرد؛ شرايط درون دانشگاه و شرايط خارج از دانشگاه.
هر يك از موارد فوق ميتواند بر كار تهيه و تنظيم خبر تأثير بگذارد. بعضي از مسئولان در داخل و خارج دانشگاه طاقت شنيدن اخبار انتقادي را ندارند و عكسالعملهاي آنان ميتواند موجب دلزده و مأيوس شدن دانشجويان شود.
براي حل اين مشكل، توصيه ميشود كه تا حد امكان، نحوه ارائه مطالب انتقادي به گونهاي باشد كه متضمن توهين و افترا نبوده و بيشتر حاوي استدلال و منطق باشد. دستاندركار هر نشريهاي بايد بداند كه دارد به عنوان "عامل تغيير" عمل ميكند و قرار است به عنوان چشم و گوش دانشگاهيان، ضعفها و نارساييها را ببيند، گزارش كند و راه حل ارائه نمايد. به نظر ميرسد كه حدود 20 نشريه سراسري به حد كافي به مسائل سياسي ميپردازند و دانشجو ميتواند نيازهاي خبري خود را از طريق آنها تأمين كند. نشريات دانشجويي بهتر است بيشتر مسائل صنفي را مد نظر قرار دهد و مشكلات و مسائل مبتلابه دانشجويان را با زباني ملايم و متين مطرح كرده و در صورت امكان راهحلهاي ممكن را پيشنهاد كند و به اين ترتيب عامل تغيير از وضعيت موجود به وضعيت مطلوب باشد.

نگاهي به خبرهاي ارسال شده براي جشنوارههاي دانشجويي
خبرهاي ارسالي براي جشنوارهها، به طور عمده، از سه كاستي رنج ميبرند:
1 ـ ضعف محتوايي
2 ـ ضعف ساختاري
3 ـ ضعف نگارش و ويرايشي

1 ـ ضعف محتوايي
الف ـ تركيب خبر با تفسير
در تعريف خبر گفته ميشود كه "خبر، گزارشي از رويدادهاي واقعي و عيني است كه داراي يك يا چند ارزش خبري باشد. "
خبر و تفسير دو مقوله كاملاً جدا از هم هستند. "تفسير" ديدگاههاي شخصي نويسنده درباره موضوع است و جنبه ارزيابي ذهني دارد. در ادبيات خبر آمده است كه "خبر، مقدس ولي تفسير، آزاد است." آنچه كه در بخش خبر بعضي از نشريات دانشجويي شاهد آن هستيم، تركيب و تلفيق خبر و تفسير است. مثلاً در خبري كه به مناسبت برگزاري شب شعري به ياد احمد شاملو، در يك نشريه دانشجويي چاپ شده، آمده است:
آنچه بيش از هر چيز در جامعهي امروزمان مورد نياز است؛ فعاليتهاي اساسي و بنيادي است و بايد به جاي برنامههايي كه بوي فرماليته بودن و دلخوشكنك بازي ميدهند كارهايي صورت بگيرد كه نتيجهاي روشن و اثري درخشان داشته باشد .

ب ـ رعايت نكردن مفهوم روشني خبر
"روشني"، يكي از مفاهيم اساسي در خبرنويسي است، روشني خبر به آن معناست كه خبر بايد براي خواننده روشن و قابل درك باشد. اصطلاحات پزشكي، فني، حقوقي، مهندسي و بايد به زبان ساده و روشن بيان شوند. به مثال زير توجه كنيد:
به دنبال برگزاري كلاسهاي تئوري CPR توسط گروه علمي CPR واحد آموزش كميته پژوهشي دانشجويان در دي ماه 79، كلاسهاي عملي آموزش CPR در بهار 80 برگزار گرديد.
و يا در مثال قبلي، كلمات "فرماليته بودن و دلخوشنك بازي" از واژگاني نيستند كه به طور معمول در مطبوعات مورد استفاده قرار بگيرند.

ج ـ ذهني بودن خبرها
در تعريف خبر خوانديم كه "خبر گزارش عيني از رويدادهاست". در بسياري از خبرهاي مندرج در نشريات دانشجويي از عينيگرايي خبري نيست و محتواي خبر، بيشتر شامل ذهنيتهاي نويسنده است. نمونه اين امر را در مثال زير ميتوان مشاهده كرد:
گروهي از دانشجويان كه ترم گذشته موسيقي را حرام ميدانستند و براي آن تحصن كرده بودند در اين ترم به موسيقي علاقهمند شده و تني چند در خوابگاهها مشغول نواختن و عدهاي در كلاسهاي موسيقي ديده شدهاند.


2 ـ ضعف ساختاري
الف ـ رعايت نكردن اصول حرفهاي
يكي از اصول خبرنويسي، جدا بودن تيتر از ليد و بدنه مطلب است. در بسياري از مطالب خبر طوري ميشود كه انگار خواننده حتماً بايد تيتر را خوانده باشد.
برگزاري نشست سالانه (تكميلي) دفتر تحكيم وحدت:
اين نشست با عنوان پاسداشت حرمت و وحدت جنبش دانشجويي به ميزباني انجمن اسلامي دانشگاه تبريز و علوم پزشكي .
اگر نويسنده اين مطلب، به اصول نگارشي كه در دبستان هم خوانده بود توجه ميكرد ميدانست كه علامت دو نقطه (:) معني "گفت" ميدهد و در جايي كه به كار رفته، كاملاً نادرست است.
يكي ديگر از اصول خبرنويسي اين است كه در خبر و بخصوص در تيتر بايد از شكستن واژهها خودداري كرد. به تيتر زير توجه كنيد:
"از آمفي دانشگاه، تا سرسراي هلال احمر"
راستي "آمفي" كجاست؟

ب ـ رعايت نكردن سبكهاي خبرنويسي
خبرهاي نشريات دانشجويي معمولاً داراي سبك تنظيم مناسبي نيستند. خبرها را معمولاً به سه سبك تنظيم ميكنند؛ سبك هرم وارونه، سبك تاريخي و يا تلفيقي از اين دو سبك. در سبك هرم وارونه، رويدادهاي واقع در خبر به ترتيب اهميت رديف ميشوند و در سبك تاريخي، رويدادها به ترتيب تاريخ وقوع نوشته ميشوند.
در سومين سبك، در ابتدا چكيده مهمترين قسمت مطلب آورده ميشود، سپس وقايع به ترتيب وقوع نوشته ميشوند.

3 ـ ضعف نگارشي و ويرايشي
اكثر خبرهاي ارسالي براي جشنوارههاي نشريات دانشجويي، از ضعف شديد نگارشي و ويرايشي رنج ميبرند. تا حدي كه خواننده در دانشجو بودن نويسنده، شك ميكند. داشتن غلطهاي ديكتهاي زياد، استفاده نكردن از علامتهاي نگارشي، جملات به هم ريخته، فعلهاي نامربوط و غلط از ويژگيهاي نثر خبر در نشريات دانشجويي است.
در خارج از تشكلهاي دانشجويي، بين مجاهدين انقلاب اسلامي و افرادي كه طيف مدون تحكيم وحدت به آنها منصوب هستند، توافقاتي صورت گرفته.

گفته ميشود اتاقهايي كه ظرفيت بيش از سه نفر را ندارند، به شش نفر افزايش يافته است.

متأسفانه در چند روز اخير مشاهده شده فرد يا افرادي با چسباندن يا نوشتن بر روي كاغذ و در و ديوار دانشگاه محيط دانشگاه را به محيط غير علمي تبديل كردهاند.

ايكاش بلاخره ميفهميديم چه مراجعي و چه افرادي بر عملكرد دانشجويان حق نظارت دارند؟

مدلهاي جديد نيمكتها در محوطه دانشگاه آمده است.

گفته ميشود اين تجمع با عنوان "مديريت دبيرستاني در دانشگاه؟" با محورهاي
1 ـ تهديد آزاديهاي فرهنگي، اجتماعي بوسيله ابزار كميته انضباطي
2 ـ اوضاع نابسامان تحقيق و پژوهش و افت شديد تحصيلي
3 ـ بحران روزافزون تسهيلات رفاهي و خوابگاهي
همچنين گفته ميشود براي اولين بار در برگزاري چنين مراسمي از همه تشكلها دعوت بعمل آمده است.

به خبر آخر دقت كنيد. جمله اول كه با "گفته ميشود" آغاز شده، بدون فعل به پايان رسيده است.
مشكل ديگر خبرها، عدم استفاده يا استفاده غلط از علايم نگارشي است. دو نقطه، ويرگول، نقطه ويرگول، نقطه، خطتيره، هر كدام در خبر و تيتر داراي كاربردهاي خاصي هستند و استفاده نابجا از آنها، ميتواند باعث تغيير در معني و مفهوم جمله شود.
توصيه من براي بهبود وضعيت خبرنويسي اين است كه:
1 ـ در اولين گام خبرهاي روزنامهها را با دقت مطالعه و تحليل و در مواردي، بازنويسي كنيد.
2 ـ از روي خبر نوشته شده، يك بار با دقت و با صداي بلند بخوانيد. هر جا كه جمله داراي سكته و مكث باشد، نياز به بازنگري دارد.
3 ـ خودتان را به جاي خواننده قرار بدهيد و به سوالات زير جواب دهيد:
الف ـ آيا خبر و اطلاعات موجود در آن، درست است؟
ب ـ آيا خبر روشن و رساست و خواننده به سرعت آن را درك ميكند؟
ج ـ آيا بعد از خواندن خبر، خواننده پاسخ همه سوالات خود را در اين زمينه ميگيرد؟
اگر پاسخ شما به سوالات بالا مثبت است، خبر خود را به دست چاپ بسپاريد و اميدوار باشيد كه در جشنواره بعدي نام خود را در ميان تشويقهاي ممتد به عنوا




http://www.payambarazam.ir
/index.html
/web_view_id_56.html

صفحه نخست
سياسي
اجتماعي
فرهنگي
دانشجويي
نشريات دانشجويي
مذهبي
صنفي
ورزشي
علمي آموزشي
مناسبتهاي ويژه/بزگداشت روز دانشجو
دهه گفتمان دانشگاهي
پرسمان دانشجويي
گزارش تصويري
اخبار ويــــــــژه

مقاله
گزارش
گفتگو
گزيده نشريات دانشجويي

وب لاگ خبرنگاران ما
ثبت نام در وب لاگ
ورود اعضا
ليست پيوندها
ارسال سوژه خبري
ارسال خبر
تماس با ما